01 · Diagnoza
Kluby rosną, szkolenie nie nadąża
Ekstraklasa przyciągnęła 4,15 mln widzów i zarobiła 301 mln zł na transferach, a PZPN miał prawie 500 mln zł przychodów w 2024 r. Reprezentacja mężczyzn mimo to nie zagra na mundialu.
- 1Model gry jest, ale nie obowiązuje
PZPN wydaje Narodowy Model Gry od 2018 r. To jednak zbiór poradników, a nie wspólny, sprawdzany standard od U6 do kadry seniorskiej.
- 2Dzieci szkolą wolontariusze
Certyfikacja dopłaca do części szkółek, ale na najniższych poziomach trener wciąż często pracuje społecznie, bez wynagrodzenia i bez rozliczenia z rozwoju zawodnika.
- 3Premie są, wymagań w licencji jeszcze nie ma
Od sezonu 2025/26 PZPN i Ekstraklasa SA zamiast kar wypłacają premie za młodzieżowców, co najmniej 28 mln zł na sezon. Licencja nadal nie uzależnia gry w Ekstraklasie od jakości akademii.
- 4Zarządzanie bez przeciwwag
Prezes PZPN został wybrany w 2025 r. jako jedyny kandydat. Związek nie ma niezależnych członków zarządu ani publicznych wskaźników.
- 5737 mln zł bez wspólnych wskaźników
Według MSiT ministerstwo wspiera piłkę dzieci i młodzieży programami wartymi łącznie blisko 737 mln zł. Nie łączy ich jedna umowa z PZPN, wspólne wskaźniki ani publiczny raport efektów.
02 · Co już działa
Nie zaczynamy od zera
PZPN i ministerstwo uruchomiły w ostatnich latach kilka dobrych programów. Program je łączy i rozwija, a dodaje tylko to, czego wciąż brakuje. Stan na październik 2026 r.
| Inicjatywa | Kto i od kiedy | Status | Co dodaje program |
|---|---|---|---|
| Narodowy Model Gry | PZPN, od 2018 r. | Działa: rozwijamy | Jeden obowiązujący standard, aktualizowany przez dyrektora technicznego i sprawdzany w certyfikacji |
| Certyfikacja szkółek piłkarskich | PZPN i MSiT, od 2018 r. | Działa: rozwijamy | Płatny trener dzieci jako warunek wyższego poziomu i jawne wyniki szkółek |
| Audyt akademii Double Pass | PZPN, od 2025 r. | W trakcie: przyspieszamy | Wynik audytu jako kryterium licencji od sezonu 2028/29 |
| Modernizacja Orlików | MSiT | W trakcie: przyspieszamy | Płatny trener przy boisku: Orlik 3.0 |
| Jedna wieloletnia umowa państwo–PZPN | Brak | Brakuje: dodajemy | Umowa na lata 2027–2034 z bramkami decyzyjnymi |
Czego uczymy się od innych polskich związków
Siatkówka (PZPS)
Siatkarskie Ośrodki Szkolne działają od ponad dekady. Według ministra sportu 70–80% młodych reprezentantów wyszło z takich szkół. Kadra mężczyzn zdobyła brąz MŚ 2025.
Bierzemy do piłkiTrener związany ze szkołą i jeden standard szkolenia. Tak budujemy Orlik 3.0.
Certyfikacja akademii w siatkówce, ręcznej i koszykówce
Od 2026 r. MSiT daje 30 mln zł akademiom, które spełniają wymagania ustalone przez wydziały szkolenia związków: 13 mln zł siatkówka, 10 mln zł piłka ręczna, 7 mln zł koszykówka.
Bierzemy do piłkiPaństwo płaci za standard, który ustala związek. Na tej samej zasadzie opieramy umowę z PZPN.
Lekkoatletyka (PZLA)
Program Lekkoatletyka dla Każdego prowadzi grupy szkolne. Od klas V trener musi mieć licencję, a wyniki testów sprawności trafiają do bazy Sportowe Talenty.
Bierzemy do piłkiWspólna baza danych o rozwoju dziecka. Tak budujemy rejestr i panel wskaźników.
Piłka ręczna (ZPRP)
Związek chce zbudować jasną ścieżkę od wyłowienia talentu do zawodowego klubu i korzysta z nowej certyfikacji akademii MSiT.
Bierzemy do piłkiŚcieżka zawodnika od U12 do klubu i kadry. Tak budujemy pakiet „Droga do reprezentacji”.
03 · Wzorce z innych krajów
Każda udana reforma trwała ponad dekadę
Impuls → efekt
Klęska na Euro 2000 → Mistrzostwo świata w 2014 r., 12 lat po starcie programu.
Co zrobili
Task force z udziałem 7 klubów Bundesligi (sierpień 2000). Od 2002 r. 48 mln euro rocznie na szkolenie. 52 centra szkolenia, 366 baz regionalnych i 1300 pełnoetatowych trenerów. Akademia jako warunek licencji od 2001–2002 r.
Źródło: Yahoo Sports
Bierzemy do Polski
Licencja klubowa uzależniona od akademii oraz sieć baz regionalnych.
Impuls → efekt
Słabe wyniki pod koniec lat 90. → „Złote pokolenie”: De Bruyne, Hazard, Kompany.
Co zrobili
Dyrektor techniczny Michel Sablon wprowadził jeden model gry i ścieżkę małych gier: 5v5, 8v8, potem 11v11. Ponad 160 spotkań z klubami i miesięczne raporty postępu.
Źródło: FIFA Training Centre
Bierzemy do Polski
Silny dyrektor techniczny i objazd klubów z modelem gry.
Impuls → efekt
Ambicja długofalowa → Regularny udział w fazie pucharowej mistrzostw świata.
Co zrobili
Deklaracja JFA z 2005 r.: TOP 10 świata do 2015 r., 10 mln grających i mistrzostwo świata do 2050 r. Podręcznik „Japan’s Way” z 2022 r., aktualizowany na podstawie uwag z boisk.
Źródło: Asia Economy
Bierzemy do Polski
Długi horyzont celu i publiczny, żywy dokument filozofii gry.
Impuls → efekt
335 tys. mieszkańców i długa zima → Ćwierćfinał Euro 2016 i awans na MŚ 2018.
Co zrobili
13 hal i 154 mini boiska przy szkołach. Od zera trenerów z licencją UEFA B w 2003 r. do 669 trenerów UEFA B lub wyżej w 2018 r. Trenerzy są płatnymi pracownikami klubów.
Źródło: KSÍ
Bierzemy do Polski
Wykwalifikowany, płatny trener od najmłodszych grup.
04 · Sześć filarów
Działają tylko razem
Model bez trenerów zostaje na papierze. Trenerzy bez licencji klubowej nie mają gdzie pracować. Wszystko bez zmian w zarządzaniu PZPN nie przetrwa jednej kadencji.
Filar 1
Polski Model Gry
- Narodowy Dyrektor Techniczny z 8-letnim mandatem
- Narodowy Model Gry PZPN jako obowiązujący standard U6–U21
- Małe gry i rozwój zamiast tabel u najmłodszych
Cel: nowe wydanie modelu w 2027 r.
Filar 2
Trener jako zawód
- 5000 płatnych etatów i półetatów trenerów dzieci
- Dofinansowane kursy UEFA C i B
- Niezależna ocena trenerów przez AWF i Instytut Sportu
Cel: 100% trenerów w ocenie do 2029 r.
Filar 3
Talent i infrastruktura
- Rozbudowa certyfikacji szkółek i audytu akademii Double Pass
- 16 centrów wojewódzkich i ok. 300 baz regionalnych
- Orlik 3.0: płatny trener przy szkolnym boisku
Cel: pierwsze 100 baz w 2027 r.
Filar 4
Ligi i kluby
- Wynik audytu akademii jako kryterium licencji Ekstraklasy
- Utrzymanie i coroczna ocena Młodzieżowca 2.0
- Fundusz solidarnościowy dla I i II ligi
Cel: nowe kryteria od sezonu 2028/29
Filar 5
Nowoczesny PZPN
- Niezależni członkowie zarządu
- Limit kadencji, audyt i compliance
- Jawny raport wskaźników co kwartał
Cel: zmiana statutu na zjeździe w 2027 r.
Filar 6
Kibice, kobiety, szkoła
- Bezpieczny stadion: strefy rodzinne, odpowiedzialność organizatora
- Program piłki dziewcząt
- Piłka w szkole i w małych miejscowościach
Cel: +30% dziewcząt w systemie do 2030 r.
Fundament: pieniądze za spełniony standard · Narodowa platforma danych · Partnerstwo z nauką
05 · Pakiety uzupełniające
Reforma całej piłki, nie tylko kadry
Dziewięć obszarów, które pomija większość planów. Każdy ma lidera i termin oraz należy do jednego z sześciu filarów.
Sędziowanie2028
Kontrakty zawodowe dla czołowych sędziów Ekstraklasy, publiczne wyjaśnienia decyzji VAR po kolejce, rekrutacja młodych sędziów i zero tolerancji dla agresji wobec sędziów w ligach dzieci.
Futsal2028
Obowiązkowa część zimowego szkolenia U8–U12: technika i decyzje w małej przestrzeni. Hale szkolne w sieci baz regionalnych.
Wojewódzkie ZPN2027
Umowy wykonawcze PZPN z 16 związkami: pieniądze za KPI regionu, wspólne standardy biur i jawne budżety.
Rozgrywki dzieci i młodzieży2028/29
Jednolite małe gry bez tabel do U11 w całym kraju, Centralne Ligi Juniorów powiązane z wynikiem audytu akademii, przegląd piramidy od III ligi do klasy okręgowej.
Droga do reprezentacji2027
Jeden model gry od U15 do kadry seniorskiej, selekcjoner wybierany z udziałem dyrektora technicznego, program dla zawodników polskiego pochodzenia za granicą.
Ochrona dzieci2027
Standardy ochrony małoletnich obowiązują z mocy prawa od 2024 r. Dodajemy ich sprawdzanie przy licencji i dotacji, rzecznika praw zawodnika i anonimowe zgłoszenia.
Zdrowie i antydoping2028
Badania profilaktyczne w akademiach, protokół wstrząśnień mózgu, edukacja z POLADA, łączenie szkoły i sportu.
Uczciwość rozgrywek2027
Monitoring zakładów we współpracy z UEFA, szkolenia antykorupcyjne, jawne zasady pracy agentów zgodne z przepisami FIFA.
Piłka dla wszystkich2029
Ampfutbol i piłka osób z niepełnosprawnościami w bazach regionalnych, piłka rekreacyjna, kursy trenerskie dla kobiet.
06 · Harmonogram
Cztery fazy, trzy bramki
Kolejna faza startuje dopiero wtedy, gdy Rada Programu potwierdzi, że poprzednia spełniła warunki.
Teraz
0. Przygotowanie
XI 2026 – III 2027
- Raport otwarcia z danymi
- Imienne recenzje ekspertów
- Policy brief dla MSiT
- Strona i panel wskaźników
Bramka: umowa podpisana
Faza 1
1. Pilotaż
IV – XII 2027
- Umowa wieloletnia
- Rada i biuro programu
- Konkurs na dyrektora technicznego
- Pilotaż w 3 województwach
- Zmiana statutu PZPN
Bramka: pilotaż zdał wskaźniki
Faza 2
2. Wdrożenie
2028 – 2030
- 16 centrów, 300 baz
- 5000 trenerów dzieci
- Nowa licencja od 2028/29
- Euro 2028, MŚ 2030
Bramka: przegląd 2030
Faza 3
3. Skala i efekt
2031 – 2034
- Pierwsze roczniki z nowego systemu
- Cel: TOP 15 FIFA
- Euro 2032, MŚ 2034
- Ewaluacja i kolejny plan
Ewaluacja i kolejny plan
Pierwsze 100 dni i efekty w 12 miesięcy
| Kiedy | Co |
|---|---|
| Dni 1–30 | Raport otwarcia z danymi bazowymi do wszystkich wskaźników |
| Dni 1–30 | Recenzja planu przez 5–10 ekspertów: trenerów, ekonomistę i specjalistę od prawa sportowego |
| Dni 15–45 | Przekazanie propozycji ministerstwu i Kancelarii Premiera |
| Dni 30–60 | Publikacja imiennych recenzji, także krytycznych, za zgodą autorów |
| Dni 45–75 | Ocena propozycji przez ministerstwo i Sejmową Komisję Kultury Fizycznej i Sportu |
| Dni 60–90 | Decyzja PZPN o udziale w Radzie Programu |
| Dni 90–100 | Decyzja instytucji o przygotowaniu pilotażu w 3 województwach |
| Co | Kiedy |
|---|---|
| Publiczny panel KPI | I kw. 2027 |
| Płatny trener na 100 Orlikach w 3 województwach | Od wiosny 2027 |
| Konkurs na Narodowego Dyrektora Technicznego | II kw. 2027 |
| Kontrola standardów ochrony dzieci w klubach z dotacją | Do końca 2027 |
| Pierwszych 500 trenerów w niezależnej ocenie | Do końca 2027 |
| Strefy rodzinne na stadionach Ekstraklasy | Sezon 2027/28 |
07 · Panel wskaźników
Rozliczamy się publicznie
| Wskaźnik | Dziś | Cel 2030 | Cel 2034 | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| Ranking FIFA reprezentacji mężczyzn | 37. | TOP 25 | TOP 15 | FIFA |
| Ranking krajowy UEFA | 11. | TOP 10 | TOP 8 | UEFA |
| Turnieje mistrzowskie mężczyzn | Brak MŚ 2026 | Euro 2028 i MŚ 2030 | Wyjście z grupy | UEFA, FIFA |
| Reprezentacja kobiet | II runda baraży MŚ 2027 | MŚ 2027 lub 2031 | TOP 15 FIFA | FIFA |
| Minuty młodzieżowców w Ekstraklasie | do ustalenia | +50% | +100% | Młodzieżowiec 2.0 (PZPN), CIES |
| Polacy w ligach TOP 5 | do ustalenia | +30% | +60% | CIES |
| Średnia frekwencja Ekstraklasy | 13 577 | +20% | +30% | Ekstraklasa SA |
| Grupy U6–U13 z trenerem z licencją | do ustalenia | 70% | 100% | Rejestr PZPN, audyt |
| Trenerzy objęci niezależną oceną | 0% | 100% | 100% | Rada Naukowa |
| Szkółki z certyfikatem złotym lub platynowym | do ustalenia | +50% | +100% | Certyfikacja PZPN i MSiT |
| Udział dziewcząt wśród zarejestrowanych | do ustalenia | +30% | +60% | Rejestr PZPN |
| Płatni trenerzy dzieci z licencją | do ustalenia | 5000 | 5000+ | Rejestr PZPN |
| Raporty wskaźników opublikowane w terminie | Brak raportów | 100% | 100% | Biuro Programu |